Το βάθος εξαρτάται από το σημείο θέασής σας

Η σταθερότητα του μεγέθους στη δράση

Στην καθημερινή ζωή, ένας φίλος που απομακρύνεται από εσάς δεν φαίνεται να μικραίνει, παρόλο που η εικόνα του στον αμφιβληστροειδή σας γίνεται μικρότερη. Αυτή είναι η σταθερότητα μεγέθους: ο εγκέφαλος συνδυάζει το μέγεθος της εικόνας με την εκτιμώμενη απόσταση για να διατηρεί τον κόσμο σταθερό.

Οι ψευδαισθήσεις προοπτικής δανείζονται αυτή την ικανότητα. Τροφοδοτούν τον εγκέφαλο με πειστικά σημάδια απόστασης σε μια εικόνα που είναι στην πραγματικότητα επίπεδη, και η σταθερότητα κάνει τον υπόλοιπο κόπο.

Το δωμάτιο που αλλάζει ανθρώπους

Ο Αμερικανός επιστήμονας Adelbert Ames Jr. κατασκεύασε το παραμορφωμένο δωμάτιό του το 1946. Όταν το κοιτάτε από μια μικρή οπή παρατήρησης, μοιάζει με συνηθισμένο ορθογώνιο δωμάτιο. Στην πραγματικότητα, η μία γωνία βρίσκεται πολύ πιο μακριά από την άλλη, και το δάπεδο και η οροφή είναι κεκλιμένα.

Άνθρωποι που στέκονται στη μακρινή γωνία φαίνονται μικροσκοπικοί· άνθρωποι στην κοντινή γωνία μοιάζουν με γίγαντες. Πολλά επιστημονικά μουσεία, μεταξύ των οποίων το Exploratorium στο Σαν Φρανσίσκο, έχουν παρουσιάσει δωμάτια Ames, επειδή το φαινόμενο εντυπωσιάζει τόσο, ακόμη και όταν γνωρίζετε το μυστικό.

Τραπέζια που δεν ταιριάζουν

Στο βιβλίο του Mind Sights το 1990, ο ψυχολόγος Roger Shepard παρουσίασε δύο σχεδιασμένες επιφάνειες τραπεζιών: η μία μακριά και στενή, η άλλη σχεδόν τετράγωνη. Στο χαρτί έχουν το ίδιο σχήμα, απλώς είναι περιστραμμένες. Τα πόδια και οι άκρες κάνουν ένα τραπέζι να φαίνεται ότι απομακρύνεται σε βάθος, οπότε ο εγκέφαλος το «τεντώνει».

• Συγκλίνουσες γραμμές

  Παράλληλες άκρες που συναντιούνται υποδηλώνουν μεγάλη απόσταση.

• Ύψος στη σκηνή

  Αντικείμενα που βρίσκονται ψηλότερα σε μια εικόνα συχνά διαβάζονται ως πιο μακρινά.

• Οικείο μέγεθος

  Γνωστά αντικείμενα, όπως άνθρωποι ή πόρτες, αγκυροβολούν την κλίμακά μας.

Αναγκαστική προοπτική στις φωτογραφίες

Οι φωτογραφίες διακοπών με άτομα που «κρατούν» τον Πύργο της Πίζας είναι αναγκαστική προοπτική στην πιο παιχνιδιάρικη μορφή της. Η κάμερα, όπως ένα μόνο μάτι, αφαιρεί την πληροφορία βάθους που θα μας έδιναν κανονικά τα δύο μάτια μας. Ένα κοντινό χέρι και ένας μακρινός πύργος μπορούν έτσι να ευθυγραμμιστούν σαν να αγγίζονται.

Οι κινηματογραφιστές χρησιμοποιούν την ίδια ιδέα με σκηνικά σε κλίμακα, και το κόλπο της καρέκλας Beuchet του 19ου αιώνα βάζει έναν άνθρωπο σε μια καρέκλα της οποίας τα πόδια και το κάθισμα βρίσκονται στ' αλήθεια μακριά το ένα από το άλλο.